کلاس های پروازی و نرخی بلیط هواپیما

مقدمه:

شرکت های هواپیمای برای اینکه بتوانند به بخش بزرگتری از مشتریان خدمات ارائه دهند، ترکیب خدمات خود را با کیفیت و سطوح مختلفی می چینند. مثلا میزان بار مجاز را کم کرده و قیمت بلیط را متناسب با آن کم میکنند تا مسافرانی که بار کمتری دارند قیمت کمتری بپردازند و در عوض برای گروه دیگری بار مجاز را افزایش داده و قیمت را بالاتر می برند تا مسافرانی که بار همراه زیادی دارند این بلیط هواپیما را خریداری کنند. یا درصد جریمه ی استرداد را به شدت بیشتر کرده و قیمت را کم می کنند، و برای بعضی بلیط ها نیز درصد جریمه ی بسیار اندکی ولی قیمت بالاتری در نظر می گیرند. در این صورت مسافر اگرچه قیمت زیادی پرداخت می کند ولی می داند به هر دلیلی اگر به پرواز خود نرسد بخش قابل توجهی از مبلغش را باز خواهد گرفت. ایرلاین ها این ترکیب های مختلف را به شکل کلاس های پروازی و کلاس های نرخی متفاوت ارائه می کنند. شناسه نرخی و کلاس پروازی از فاکتورهای اصلی در تعیین کیفیت پرواز و قیمت بلیط می باشند که به صورت حروف انگلیسی روی بلیط هواپیما نوشته شده و تفاوت مهم این شناسه های نرخی در حجم بار و درصد کنسلی آنهاست .تمامی ایرلاین ها صندلی های خود را بر اساس شناسه نرخی بلیط هواپیما درجه بندی می کنند، آشنایی با این شناسه های نرخی و کلاس های پروازی شما را در انتخاب بلیط هواپیمای مناسب کمک می کند.

کلاس های های پروازی:

اگر اهل سفر با هواپیما باشید احتمالا اصطلاح کلاس پروازی به گوشتان خورده است . در واقع صندلی های هواپیما با توجه به قوانین سازمان حمل و نقل بین المللی هوایی، دارای رده بندی پروازی مختلفی است که در قیمت و ارائه خدمات با یکدیگر متفاوتند و مسافران می توانند بلیت هواپیمای خود را با مشخص کردن کلاس پروازی دلخواه تهیه کنند.این کلاس های پروازی شامل سه دسته : اکونومی ( اقتصادی) ، بیزینس کلاس و فرست کلاس می باشد.

اکونومی ( اقتصادی) :

کلاس اکونومی به دلیل قیمت ارزانتر با استقبال زیادی از سوی مسافران رو به رو می شود و متداول ترین و رایج ترین نوع بلیط هواپیماست . شما در کلاس اکونومی یک صندلی از مبدا به مقصد رزرو میکنید، فاصله بین صندلی ها زیاد نیست و خدمات و امکانات ویژه ای در اختیار شما قرار نمی گیرد البته ممکن است شرکت های هواپیمایی مختلف خدماتی را در این کلاس پروازی به مسافران خود ارائه دهند.

بیزینس کلاس :

این کلاس پروازی امکانات و خدمات بالاتر و بهتری نسبت به کلاس اکونومی به مسافران خود ارائه می دهد . صندلی ها در فاصله بیشتری از هم قرار دارند و امکان سرو غذای گرم برای مسافران وجود دارد. امکانات رفاهی دیگری مثل مانیتور و هدفون برای تماشای فیلم یا گوش دادن به موسیقی و ترانسفر فرودگاهی باعث تمایز این کلاس پروازی از اکونومی می شود.

فرست کلاس :

گران ترین صندلی های پرواز متعلق به این کلاس پروازی است که محبوبیت زیادی بین افراد ثروتمند و سرمایه داران و افراد مشهور دارد . فرست کلاس خدمات بسیار ویژه ای به مسافران خود ارائه می دهد که می توان به : کابین های اختصاصی با صندلی های بسیار راحت که قابلیت تخت خواب شدن دارند و سیستم صوتی و تصویری پیشرفته و اینترنت و سرویس بهداشتی مجزا و منوی باز برای انتخاب غذا اشاره کرد در واقع در این کلاس پروازی تمام امکانات بیزینس کلاس را به صورت لوکس به مسافران ارائه می دهد .

دقت کنید که کلاس های پروازی با کلاس یا شناسه نرخی متفاوت هستند. در ادامه به توضیح و معرفی کلاس(شناسه) نرخی می پردازیم اما پیش از آن لازم است در مورد قوانین بار و استرداد توضیحاتی ارائه دهیم.

قوانین بار و استرداد:

بار مجاز پرواز، درواقع همان میزان بار استانداردی است که هر مسافر مجاز به حمل آن در سفرهای پروازی خود است. این قانون در کنار مجموعه قوانین پروازی دیگر توسط انجمن بین‌المللی حمل و نقل هوایی ایجاد شده است.

به صورت کلی در شرکت های هواپیمایی مختلف مسافران مجاز به حمل دو نوع بار هستند:

۱- بار داخل کابین (Carry-On Items) :

این نوع بار شامل وسایل ضروری مسافر هستند که ابعادشان بین ۵۰ تا ۷۰ سانتی‌متر است و می توانند توسط مسافر وارد کابین هواپیما شوند، وزن این نوع بار با توجه به شرکت های هواپیمایی متغیر است ولی معمولاً بین ۵ تا ۸ کیلوگرم است که براساس مسیر هوایی، شرکت هواپیمایی و کلاس پروازی متفاوت است.

۲- بار در انبار هواپیما (Check In Baggage):

این نوع بار همان چمدان های مسافران است که در قسمت بار یا انبار هواپیما قرار می گیرد، وزن این بار نیز با توجه به شرکت های هواپیمایی متغیر است و معمولاً بین ۲۳ تا ۵۰ کیلوگرم است. اگر وزن چمدان های شما از میزان مجاز بیشتر شود باید در ازای هر کیلوگرم هزینه ی اضافه بار بپردازید. که این اضافه هزینه هم بسته به مسیر پرواز و قوانین ایرلاین عدد متفاوتی دارد.

استرداد بلیط :

مورد دیگری که حتما باید به آن توجه داشته باشید موضوع قوانین استرداد بلیط هواپیما است. گاهی ممکن است به دلایل شخصی یا اتفاقات پیش بینی نشده سفر شما لغو گردد یا به پرواز خود نرسید و خواهان کنسل کردن بلیط خود و استرداد قیمت بلیط به حساب خود باشید. امیزان بازگشت مبلغ بلیط در ایرلاین های مختلف بر اساس کلاس های پروازی و نرخی و زمان اعلام کنسلی بلیط متفاوت است و اطلاع از آن در فرایند استرداد به شما کمک میکند . مثلا به شکل کلی هر چه زودتر ایرلاین یا آژانس را از تمایل خود به کنسل کردن مطلع کنید درصد جریمه ی استرداد کمتر خواهد بود. برای استرداد بلیط تعدادی بازه ی زمانی مشخص تعیین می شود. شرکت های هواپیمایی در کشور ما عموما درصدهای جریمه ی استرداد خود را به شکل زیر تعیین می کند و هر یک بازه که به زمان پرواز نزدیک تر می شویم درصد جریمه افزایش پیدا می کند. تا 12 ظهر سه روز قبل از پرواز تا 12 ظهر یک روز قبل از پرواز تا 3 ساعت قبل از پرواز تا 30 دقیقه قبل از پرواز از 30 دقیقه قبل از پرواز به بعد (شامل عدم استفاده از بلیط) یعنی به محض اینکه از 12 ظهر سه روز قبل از پرواز رد شدیم تا یک روز قبل از پرواز در بازه دوم قرار داریم و درصد جریمه بر اساس این بازه تعیین می شود. و به همین ترتیب به محض رد شدن از 12 روز قبل از پرواز استرداد بلیط هواپیما بر اساس درصدهای تعیین شده برای این بازه تعیین می شود.

همچنین توجه کنید که اگر ایرلاین به هر دلیلی پرواز را لغو کند باید تمام مبلغ را بدون جریمه به مشتری برگرداند. و در صورت تاخیر بیش از دو ساعتِ و نیم نیز مسافر می تواند بلیط خود را بدون جریمه کنسل کرده و تمام مبلغ را پس بگیرد، البته این به شرطی است که مسافر از پرواز استفاده نکند.

برای اطلاعات بیشتر راهنمای استرداد بلیط هواپیما را مطالعه کنید.

کلاس های نرخی بلیط هواپیما:

به جز کلاس های پروازی که بالاتر توضیح دادیم و دسته بندی کلی تری از تقسیم بندی بلیط هواپیما بود، شرکت های هواپیمایی تنوع بیشتر به سطح خدمات و قیمت های خود می دهند. این تنوع بخشی از طریق کلاس یا شناسه نرخی انجام می شود. مثلا ممکن است یک کلاس پروازی (مثلا اکونومی) خودش شامل چند کلاس نرخی متفاوت باشد. بر خلاف کلاس های پروازی که سطح خدمات و کیفیت به شکل واضحی بین کلاس ها متفاوت بود در شناسه های نرخی عموما تفاوتی در سطح خدمات وجود ندارد و بیشتر در قوانین استرداد متفاوت هستند. شناسه نرخی عموما با یک حرف انگلیسی نمایش داده می شود. در واقع این حروف باعث تمایز در قیمت بلیط می‌شوند. مثلاً ممکن است که بلیط هواپیما در شناسه نرخی N در یک ایرلاین ارزان‌تر از شناسه نرخی Q باشد. ایرلاین‌ها از این شناسه‌های نرخی در قیمت‌گذاری بلیط‌های سیستمی استفاده می‌کنند تا بتوانند قیمت‌های مختلفی را (با توجه به موقعیت زمانی و شرایط، ارزان‌تر یا گران‌تر) برای بلیط‌های‌شان ارائه دهند. شرایط داخل هواپیما برای تمام مسافران شناسه‌های نرخی متفاوت یکسان است (به شرطی که کلاس پروازی یکسان باشد) و فرقی در امکانات و خدماتی که داخل هواپیما به مسافران ارائه می شود ندارد. نوع نام گذاری شناسه های نرخی و تعیین میزان استرداد و شرایط شناسه های مختلف به تصمیمات خود شرکت هواپیمایی (در راستای قانون های بین المللی و داخلی کشور) بستگی دارد. یعنی ممکن است یک ایرلاین حرف N را برای ارزان ترین بلیط هواپیمای خود در نظر بگیرد و ایرلاین دیگری همین حرف را برای گرانترین بلیط خود در نظر بگیرد. اما به شکل کلی یک سری از حروف بین بسیاری از شرکت های هواپیمایی مشترک هستند: -- حروف F، A و P نشان‌دهنده فرست کلاس، -- حروف J ،R ،D نشان‌دهنده کلاس بیزینس -- و حروف Y، B، H، M، K، L، W، S، N ، Q و O نشان‌دهنده کلاس اقتصادی هستند. -- O و Q ارزان‌ترین بلیط‌ هواپیما در کلاس اکونومی(اقتصادی) هستند. البته همانطور که گفتیم همه ایرلاین ها لزوما از این حروف برای نامگذاری شناسه های نرخی خود استفاده نمی کنند و ممکن است از حروف متفاوتی برای کلاس ها و شرایط متفاوت استفاده کنند.

کلاس های نرخی در شرکت های هواپیمایی ایران:

شرکت های هواپیمایی در ایران هم مثل دیگر ایرلاین های دنیا از این کلاس های پروازی و شناسه های نرخی برای درجه بندی و قیمت گذاری بلیط های هواپیما استفاده می کنند. در ایران ایرلاین‌هایی نظیر ماهان و ایران ایر و خدمات بار قشم ایر پرواز فرست کلاس دارند اما بیشتر پروازها در ایران از نوع اکونومی (اقتصادی) و در موارد اندکی بیزینس کلاس (تجاری) است. اما در مورد شناسه های نرخی، ایرلاین های ایرانی هر کدام با توجه به سیاست های خود از حروف مختلفی برای نام گذاری و تعیین درصد های جریمه ی استرداد و قوانین بار متنوع استفاده می کنند. یعنی هر یک از شرکت‌های هواپیمایی بر طبق قوانین خاص خود، برای کلاس‌های پروازی نرخ‌های متفاوتی تعیین می‌کنند و آن‌ها را با این شناسه‌های نرخی نام گذاری می‌کنند. این نرخ گذاری‌ها با توجه به زمان مانده به پرواز و دیگر امکانات کلاس‌های پروازی از سمت ایرلاین‌ها تعیین می‌گردد. شناسه‌های نرخی در تمام ایرلاین‌ها یکسان نیست. سیاست ایرلاین‌ها معمولا بر این است که بلیط های خود را با نرخ‌های متفاوت به فروش برسانند و شناسه‌های نرخی مختلفی برای آن‌ها در نظر بگیرند که این شناسه‌ها برای هر ایرلاین هم حروف متفاوتی دارد و هم نوع درجه بندی و درصد گذاری آنها متفاوت است. مثلا شرکت هواپیمایی ایران ایر میزان بار مجاز و کلاس پروازی خود را بر اساس متغیرهای مختلف مثل زمان و خدمات و دیگر متغیرها به شناسه‌های نرخی مختلفی تقسیم بندی می‌کند که شامل کلاس‌های نرخی N,M,Q,V,Y در کابین اکونومی (اقتصادی) و کلاس‌های نرخی C,J در کابین هما برای مسافران عادی و کلاس نرخی O در کابین اکونومی برای خانواده شهدا،جانبازان و معلولان سازمان بهزیستی لحاظ در نظر گرفته است. یا ایرلاین آتا برای همه ی شناسه های نرخی خود درصد جریمه استرداد کاملا یکسانی در نظر گرفته است. در حالی که شرکت هواپیمایی زاگرس، بلیط هواپیماهای خود را در 22 کلاس نرخی متفاوت به فروش می رساند که از نظر میزان جریمه استرداد بلیط هواپیما این شناسه ها به 8 گروه تقسیم می شوند و از درصد جریمه 10 درصدی تا 100 درصدی (بدون امکان استرداد) شامل می شوند.

کلاس های نرخی در بلیط هواپیمای چارتری:

همانطور که در مطلب تفاوت بلیط هواپیمای سیستمی و چارتری هم گفتیم ، بلیط های چارتری توسط آژانس ها مسافرتی به فروش می روند و مشمول قوانین سازمان هواپیمایی کشور نمی شوند. در کشور ما تقریبا همه پروازهای چارتری با کلاس نرخی Y نشان داده می شوند. ویژگی اصلی بلیط های چارتری این است که اگرچه قیمت آن ارزان تر است اما غیرقابل استرداد هستند در واقع آژانس های چارتر کننده به شکل کلی برای استرداد بلیط های چارتری مبلغی را به حساب مسافر بر نمی گردانند. البته بعضی از چارتر کننده ها با توجه به سیاست های خاص خود ممکن است مبلغی را استرداد کنند که عموما برای مواردی است که زمان کافی تا پرواز مانده باشد که این موضوع باید در هنگام استرداد از آژانس چارتر کننده پرسیده شود و در صورت موافقت آژانس مبلغ استرداد گردد.