‌رود کارون طولانی‌ترین رودخانه‌ی ایران است که در طول مسیر خود شهرها و روستاهای بسیاری را سیراب می‌کند . جلگه‌ی خوزستان نیز حیاتش را از رود کارون می‌گیرد. این رود چندین سال پیش قابل کشتی‌رانی بود و ساکنین بالادستش با نفیر کشتی‌های آن خاطرات بسیاری دارند.دشت خوزستان در اکثر مواقع سال آب‌وهوایی گرم دارد. زمین های خوزستان در طی میلیون‌ها سال از آب‌رفت رود کارون تشکیل شده و خاک این استان ‌بشدت حاصل‌خیز و مناسب برای کشاورزی است. دشت خوزستان توسط رود کارون و دیگر رودها آبیاری می‌شود و از معدود نقاط ایران است که در طول تاریخ کمبود آب نداشته است. با توجه به آنچه تا الان گفتیم عجیب نیست که خوزستان مهد قدیمی‌ترین تمدن ایران است و شالوده تمدن ایران، در این دشت بنیان گذاشته شده، تمدن عیلام.
کارون رودی تاریخ‌ساز و پر از حماسه است. پس از گذشت سال‌ها، رود کارون هنوز هم زخم‌های جنگ را بر تنش دارد اما هنوز از پا نیفتاده و منتظر روزی است که به دوران اوجش باز گردد.

اسامی رود کارون

اسامی رود کارون


از اسامی رود کارون میتوان به کوهرنگ، کرن و کرنک نیز اشاره کرد .د و باستان‌شناسان اتفاق نظر دارند که رود کارون همان کوپرتس باستانی است.کوپرتس باستانی یکی از چهار رودی که بنا به گفته کتاب مقدس عهد عتیق، باغ عدن را آبیاری می‌کنند. با آمدن آریایی‌ها، کارون برای تمدن ما حیاتی شد و هیچ یک از سلسله‌های باستانی ایران، اهمیت آن را نادیده نگرفتند. وجود سدها و بندهای تاریخی بسیاری که بر کارون برجای مانده، اهمیت آن را در نزد پیشینیان ما به اثبات می‌رساند. اهمیت و ثروت خوزستان پس از اکتشاف نفت در آن، مضاعف شد و از آن پس نام زرخیز را بر خوزستان گذاشتند. اما نقش رود کارون به اینجا ختم نمی شود در جنگ تحمیلی، زمانیکه ارتش مجهز عراق در حال پیشروی بود، رود کارون به کمک ما آمد و به مانند حصاری طبیعی مانعی برای پیشروی دشمن شد.

سرچشمه های رود کارون

رود کارون چندین سرچشمه دارد که سه چشمه اصلی آن رودهای ارمند، بازفت و کوهرنگ هستند و از زردکوه در استان چهارمحال و بختیاری سرچشمه می‌گیرند. کارون چندین سرشاخه فرعی دیگر نیز دارد و که از بهم پیوستن آن‌ها پر آب‌ترین رود ایران تشکیل می‌شود. ارتفاعات دنا در کهگلویه و ارتفاعات دز در استان لرستان هر کدام بخشی از آب کارون را تامین می‌کنند. شوشتر اولین شهری در خوزستان است که کارون بدان می‌رسد. در اوایل قرن بیستم کشف نفت در مسجد سلیمان باعث شد انگلیسی‌ها کشتیرانی را به کارون بیاورند و حتی کشتی‌هایشان از مسیر کارون تا شوشتر نیز برسند. پس از گذر از شوشتر، در ۳۵ کیلومتری شمال اهواز رود بزرگ دز به کارون می‌ریزد و رود کارون پر آب‌تر می‌شود.
گذر رود کارون باعث شده شهر اهواز به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم شود. رود کارون پس از گذر از اهواز، به سمت خرمشهر می‌رود. کارون قبل از خرمشهر به دو شاخه شرقی و غربی جدا می‌شود. شاخه شرقی بهمن‌شیر نام می‌گیرد و پس از ورود به خورموسی به خلیج فارس می‌ریزد. شاخه غربی پس از گذر از خرمشهر به اروند می‌رسد و در نهایت در خلیج فارس محو می‌شود.

سد های رود کارون

سدهای رود کارون



چندین سد بر روی رودخانه کارون ساخته شده است که شامل : سدهای کارون ۱، کارون ۳، کارون ۴، سد مسجد سلیمان، سد گتوند و سد در دست ساخت کارون۲ هستند. در این میان سد کارون ۴ با ۲۳۰ متر ارتفاع تاج، بلندترین سد ایران و سد کارون۳ با تولید ۴۱۷۲ مگاوات برق بزرگترین نیروگاه برقابی ایران هستند.
در سالهای اخیر دریاچه پشت سد کارون ۳ به مکانی جذاب برای گردشگران تبدیل شده است. دریاچه این سد در دل کوه‌های سر به فلک کشیده قرار دارد و وجود کوه‌ها و تنگه‌ها باعث شده این دریاچه مکانی مناسب برای قایق‌سواری باشد. نزدیکی دو دریاچه سد کارون ۳ و ۴ باعث شده دهستان دهدز در میان این دو دریاچه قرار بگیرد و ارتفاع بالا و بافت کوهستانی منطقه، مناظر بی‌نظیری از کوه و آب و جنگل در پیش روی بازدیدکنندگان قرار می‌دهد. آبشار شیوند و پل قوسی کارون ۳ نیز توجه بسیاری از گردشگران را مبهوت خود می‌کنند. سد کارون ۳، بیش از دویست کیلومتر با اهواز فاصله دارد و در نزدیکی مرزهای استان چهارمحال قرار دارد.

سازه آبی شوشتر

سازه های آبی شوشتر



یکی از جاذبه های دیدنی رود کارون سازه های آبی شوشتر است . خوزستان از دیرباز در خطر طغیان رودها و خسارات سیل بود و این خطر هرگز از دید ایرانیان باستان پنهان نماند. تقریباً از دوران هخامنشیان بود که ایرانیان تصمیم گرفتند بر رود کارون سد و آب‌بند بسازند. نتیجه کار آن‌ها سازه‌ای پیچیده است که طی پانصد سال ساخته شده و امروز از شگفتی‌های مهندسی باستان به شمار می‌رود.
سازه‌های آبی شوشتر مجموعه‌ای است از آب‌بندها، پل‌ها، سدها، نهرها و آسیاب‌ها. این سازه شکوهمند توانست آب را مهار کند، خطر سیلاب را دفع کند و حتی انرژی تولید کند. در مسیر رود کارون مهندسان آبشارهایی مصنوعی ساخته‌اند تا با استفاده از انرژی که آب، به علت اختلاف ارتفاع در خود نهفته دارد، آسیاب‌ها را به حرکت درآورند و از گندم، آرد تولید کنند. سازه‌های آبی شوشتر در سال ۲۰۰۹ به عنوان دهمین اثر جهانی ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.

سخن نهایی

امیدواریم قدر این رود سخاوتمند و مهربان که رازدار حوادث و اتفاقات ایران است را بدانیم و به آن به عنوان یک میراث ملی بنگریم و در کنار لذت بردن از زیبایی هایش به فکر مرهم گذاشتن بر زخم هایش باشیم .