تاریخچه شهر شیراز

سه‌شنبه, ۰۲ اردیبهشت ۱۳۹۹
تاریخچه شهر شیراز


استان فارس یکی از استان‌های پر افتخاری است که در ادوار مختلف، مهد تمدن به شمار می‌رفته است. و آثار تاریخی فراوانی در آن یافت می شود . مرکز این استان شهرشیرازاست که یکی از قدیمی‌ترین و منحصر به فردترین شهرهای استان فارس به شمار می‌رود. این شهر در همسایگی شهرهایی از جمله فیروزآباد، کازرون، فسا، آباده، نی ریز و استهبان قرار گرفته است. شواهد تاریخی و بررسی‌هایی که بر روی آثار تاریخی به جای مانده در شیراز صورت گرفته حاکی از آن است که این شهر دارای قدمت 6500 ساله است. شهر شیراز در طول تاریخ چندین بار پایتخت سلسله‌های موجود در استان فارس بوده است حتی در لوح‌های تخت جمشید نیز به این موضوع اشاره شده است. به همین دلیل است که شهر شیراز آثار تاریخی زیادی را در خود جای داده است و همه روزه میزبان گردشگران زیادی از اقصی نقاط جهان است.

ریشه نام اهواز

تاریخچه شیراز

در ژوئن سال 1970 بود که به هنگام کندن زمین برای ساخت کوره لوح های گلی مربوط به دوره ایلامی کشف شد که بر روی این لوح ها به نام شیراز اشاره شده بود .نوشته روی لوح های گلی به شهری به نام تیرازیس اشاره داشت. این اسم از نام سیراجیس در فارسی قدیم ، گرفته شده‌است که بر اثر تغییر منظم صداها در زبان فارسی مدرن به شیراز تغییر نام داده‌است. نام شیراز بر روی سفال‌های پیدا شده از ویرانه‌های دوره ساسانی در سده دوم پس از میلاد نیز، مشاهده شده‌ است. بر اساس نوشته‌های برخی از نویسندگان بومی، با توجه به شاهنامه، نام شیراز از نام پسر سومین شاه جهان یعنی تهمورث گرفته شده‌است. دردر سال ۱۳۱۴ خورشیدی کاوش‌های باستان‌شناسی در تخت جمشید، به سرپرستی جورج کامرون ، موجب پیدایش خشت هایی شد که بر روی آنها نوشته شده بود . بر روی چند نمونه از آن‌ها به قلعه‌ای بنام تیرازیس یا شیرازیس اشاره شده‌است.همچنین مهرهایی مربوط به اواخر ساسانی و اوایل اسلام، در قصر ابونصریافت شده‌است، که حاوی نام شیراز می‌باشدد یکی از جغرافی دانان مسلمان یه اسم ابن حوقل، وجه تسمیه شیراز را، شباهت این سرزمین به اندرون شیر می‌داند؛ چرا که به قول او عموماً خواربار نواحی دیگر به آنجا حمل می‌شد و از آن‌جا چیزی به جایی نمی‌بردند. براساس تحقیقات تدسکو، شیراز به معنای مرکز انگور خوب است. هرچند این نظر توسط محققین دیگر مانند: بنونیست و هنینگ رد شده‌است .

پیدایش شیراز

پیدایش شیراز

به گفته برخی از تاریخ شناسانپیدایش شهر شیرازبه اوایل دوره اسلامی برمیگردد و عده ای دیگر معتقدند شهری با نامی نزدیک به نام شیراز پیش از اسلام در محل یا نزدیک شهر وجود داشته‌است که نام خود را به شهر فعلی شیراز داده‌است

فتح فارس

استان فارس شامل یزد، حاشیه خلیج فارس و جزایر آن و بخشی از خوزستان کنونی بود، و طی حملات اعراب که از بصره سازماندهی می‌شد به تسخیر درآمد. در آن زمان در محل شیراز کنونی شهری نبود و پایتخت فارس شهر استخر بود . اما قلعه‌هایی در حوالی شیراز کنونی وجود داشت که در سال به تسخیر اعراب درآمد. اعراب حملات متعددی از محل این قلعه به استخر تدارک دیدند آنها می‌خواستند که مرکزی رقیب و اسلامی در قلمرو تازه فتح شده خود درست کنند.

دوره شکوفایی شیراز

رونق شیراز

در دوره آل بویه شیراز به پایتختی انتخاب شد و مساجد، قصرها، کتابخانه و کانال آبرسانی از رودخانه کر در آن بنا شد . حکومت آل بویه پیرو مذهب شیعه بودند و مراسمات مذهبی مثل محرم در این دوره در شیراز برگزار می شد . در دورهٔ اتابکان فارس شیراز شکوفا شد و بناهای متعددی نظیر مدرسه، بیمارستان، بازار اتابک ساخته شد. به تدبیر اتابکان در حمله چنگیز خان مغول، شیراز از تخریب و قتل‌عام در امان ماند چرا که به پرداخت مالیات به مغولان رضایت دادند . در دوره صفویه نیز شیراز رونقی دوباره یافت و بر جمعیت آن افزوده‌شد. شیشه ساخت شیراز به تمام ایران صادر می‌شد و شراب شیراز که عمدتاً توسط ارمنیان و یهودیان ساخته می‌شد از طریق خلیج فارس به بازار هند صادر می‌شد. در دوره کریم خان استادکاران و کارگران از سراسر ایران به شیراز آورده شدند که تنها ۱۲٬۰۰۰ تن در ساختن خندق جدید دور شهر شرکت داشتند. بدستور کریم خان بناهای متعددی مانند ارگ جدید شهر، بازار وکیل، دیوان‌خانه، توپخانه، یک مسجد باشکوه و چند هزار مسکن برای لرها که در سپاه کریم خان بودند بنا شد. در آن زمان شیراز یازده بخش داشت که پنج تای آن‌ها بخش‌های حیدری، پنج تای آن‌ها نعمتی و یک بخش متعلق به یهودیان بود. پس از کریم خان، جانشینان وی موفق به حفظ سلسله زندیه نشدند و پس از روی کار آمدن قاجارها، آقا محمد خان قاجار پایتخت را به تهران منتقل نمود.

شیراز معاصر

پس از جنگ جهانی دوم شیراز پیشرفت زیادی داشت. در سال ۱۳۵۳ شیراز از نظر بزرگی پس از شهرهای صنعتی تبریز و اصفهان و شهر مذهبی مشهد قرار داشت. در سال‌های منتهی به انقلاب شیراز شاهد رشد خوبی بود. هر چند شیراز دیگر در سر شاهراه ترانزیت کالا از بنادر خلیج فارس به داخل ایران را نداشت، چون نقش سنتی بندر بوشهر با ساخته شدن راه‌آهن سراسری به بنادر دیگری انتقال یافته بود. با اینحال مراکز آموزش عالی، پایگاه‌های نظامی و صنعت گردشگری رشد خوبی در این شهر داشت.

پس از انقلاب، احیا و مرمت آثار تاریخی مورد توجه قرار گرفته‌است که از مهم‌ترین کارهای انجام گرفته می‌توان به احیای ارگ کریم خان، مرمت و بازسازی آرامگاه خواجوی کرمانی و دروازه قرآن، حمام وکیل و حافظیه اشاره نمود. یه علت گازرسانی از پالایشگاه گازی بیدبلند به مجتمع پتروشیمی شیراز، شهر شیراز یکی از اولین شهرهای گازرسانی شده در ایران بوده‌است، شرکت گازرسانی منطقه ۵ از سال ۱۳۴۲ در این شهر فعالیت داشته‌است که در اسفند ماه ۱۳۷۷ به شرکت گاز استان فارس تغییر نام یافت.