تحقیقات باستان شناسی تاریخ تهران را به 7000 سال قبل نسبت می دهد . زمانی که خبری از ساختمان های بلند و برج های لوکس نبود و تهران به عنوان روستایی ناشناخته و البته خوش آب و هوا در جنوبی ترین دامنه کوه های البرز جای گرفته بود .


اولین بار نام تهران در قرن سوم هجری در وصف شهرت فردی به نام ابو عبدالله محمد بن حماد طهرانی بیان شده است . در قرن هفتم بود که ، غازان خان پادشاه ایلخانی، روستای خوش آب و هوای تهران را به عنوان استراحت‌گاه خود انتخاب می‌کند. از این به بعد کم کم این منطقه جای خود را میان جاذبه‌های ایران باز می‌کند و سیاحان زیادی وصف آن را در سفرنامه‌های خود می‌آورند.
در زمان صفویه شاه طهماسب که از جنگ با ازبکان به سمت پایتخت صفویه یعنی قزوین برمیگشت آوازه زیبایی‌های تهران را شنید و تصمیم گرفت در این مکان نفسی تازه کند. از آنجاییکه قبر جد صفویان در تهران بود و این شهر مدام در معرض حمله راهزنان قرار میگرفت شاه طهماسب دستور داد تا 114 عدد حصار و برج و باروی بلند در اطراف شهر ساخته شود. این حصار با ۴ دروازه به نام‌های دروازه عبدالعظیم، دروازه شمیران، دروازه قزوین و دروازه دولاب تا دوره ناصرالدین شاه قاجار پابرجا ماند. علاوه بر این دروازه‌ها، بازار تهران یادگار دیگریست که شاه طهماسب برای شهر تهران برجای گذاشت.
آبادانی و ساخت و ساز در تهران در دوران شاه عباس که مقتدرترین پادشاه صفوی بود ادامه داشت. شاه عباس با اینکه در شهر تهران به مریضی سختی دچار شد و این شهر را نفرین کرد اما بعدها دلش با حال و هوای چهار فصل آن نرم شد و دستور داد تا چنارهای متعددی در جای جای تهران کاشته شود؛ به طوری که که بعد از آن تهران به چنارستان مشهور شد.


در دوران زندیه‌ نیز تهران مورد توجه خاص کریم خان زند قرار گرفت و او چندین بار از این مکان خوش آب و هوا بازدید کرد و دستور آبادانی آن را صادر کرد.

پس از او آغامحمدخان قاجار که به قدرت رسید تهران را به عنوان پایتخت جدید حکومت انتخاب کرد. اما تهران تا پایان حکومت فتحعلی شاه، چندان گسترش پیدا نکرد و معدود ساختمان‌ها و محلاتی مانند کاخ صاحبقرانیه، محله‌های دروازه شمیران و نگارستان به مجموعه شهری آن اضافه شد.

تا زمانیکه ناصرالدین شاه مرزهای آبادانی در تهران را فراتر از جایی که از شاه طهماسب و نادرشاه به یادگار گذاشته بودند برد. بناهای شهری فراوانی را در آن تاسیس و مقدمات مدرن شدن آن را مهیا کرد.

وجود افرادی مانند امیرکبیر و همچنین سفرهای متعدد شاه به خارج باعث شد تا تهران نیز حال و‌هوای شهرهای مهم دنیا را به خود بگیرد، صاحب مدرسه دارالفنون و شفاخانه دولتی شود و خیابان‌های مدرنی مانند لاله زار و ناصریه در آن ساخته شود. قدیمی‌ترین ساختمان بلندمرتبه تهران، شمس العماره نیز در همین زمان ساخته شد.


عملیات توسعه تهران در زمان سلطنت پهلوی اول با سرعت بیشتری انجام شد. رضاخان دستور داد تا دروازه‌های قدیمی شهر را تخریب کنند و از اینجا به بعد تهران از هر جهت گسترش پیدا کرد. مهم‌ترین ساختمانی که در این زمان در این شهر ساخته شد، دانشگاه تهران و مهمترین و طولانی ترین خیابان نیز خیابان ولیعصر بود. در این زمان کم کم راه مهاجرت به سوی تهران باز و این شهر میزبان مهاجرانی از بسیاری نقاط ایران و دنیا شد.

رشد و توسعه برای تهران در دوره محمدرضا شاه سرعت بسیاری داشت و هر روز پایتخت ایران شاهد سازه، محله، خیابان و افرادی تازه بود. به این صورت طهران قدیم جای خود را به تهران کنونی داد.