تحقیقات باستان شناسی تاریخ تهران را به 7000 سال قبل نسبت می دهد. زمانی که خبری از ساختمان های بلند و برج های لوکس نبود و تهران به عنوان روستایی ناشناخته و البته خوش آب و هوا در جنوبی ترین دامنه کوه های البرز جای گرفته بود.

ریشه نام تهران



ریشه نام تهران



شاید برای شما هم جالب باشد که بدانید نام تهران از کجا آمده است. در رابطه با این موضوع نظرهای متفاوتی وجود دارد. عده ای همچون مرحوم کسروی معتقدند نام تهران از دو واژه ته به معنی گرم و ران به معنی مکان تشکیل می‌شود و بر این اساس نام تهران به معنی جای گرم است که در معنای مقابل شمران یعنی جای سرد قرار می گیرد. از طرفی در بسیاری از منابع مانند کتاب تهران قدیم آورده شده که نام تهران از دو کلمه ته یعنی پایین و ران یعنی دامنه تشکیل شده است . چرا که این شهر در پایین دامنه کوه‌های البرز قرار دارد. عده دیگری نیز نام تهران را به معنای ته ران می دانند چرا که در زمان های گذشته مردم برای در امان ماندن از جنگ و حملات به انتهای خانه یا زیرزمین پناه می بردند و از همین رو وازه تهران معنای به ته راندن را می دهد. روهی نیز معتقدند در گذشته‌های دور، تیره‌ای از خاندان طاهری خراسان در این منطقه ساکن بودند و نام تهران به ریشه طاهران برمی‌گردد.

تهران قدیم

اولین بار نام تهران در قرن سوم هجری در وصف شهرت فردی به نام ابو عبدالله محمد بن حماد طهرانی بیان شده است. در قرن هفتم بود که، غازان خان پادشاه ایلخانی، روستای خوش آب و هوای تهران را به عنوان استراحت‌گاه خود انتخاب می‌کند. از این به بعد کم کم این منطقه جای خود را میان جاذبه‌های ایران باز می‌کند و سیاحان زیادی وصف آن را در سفرنامه‌های خود می‌آورند.
در زمان صفویه شاه طهماسب که از جنگ با ازبکان به سمت پایتخت صفویه یعنی قزوین برمیگشت آوازه زیبایی‌های تهران را شنید و تصمیم گرفت در این مکان نفسی تازه کند. از آنجاییکه قبر جد صفویان در تهران بود و این شهر مدام در معرض حمله راهزنان قرار میگرفت شاه طهماسب دستور داد تا 114 عدد حصار و برج و باروی بلند در اطراف شهر ساخته شود. این حصار با ۴ دروازه به نام‌های دروازه عبدالعظیم، دروازه شمیران، دروازه قزوین و دروازه دولاب تا دوره ناصرالدین شاه قاجار پابرجا ماند. علاوه بر این دروازه‌ها، بازار تهران یادگار دیگریست که شاه طهماسب برای شهر تهران برجای گذاشت.
آبادانی و ساخت و ساز در تهران در دوران شاه عباس که مقتدرترین پادشاه صفوی بود ادامه داشت. شاه عباس با اینکه در شهر تهران به مریضی سختی دچار شد و این شهر را نفرین کرد اما بعدها دلش با حال و هوای چهار فصل آن نرم شد و دستور داد تا چنارهای متعددی در جای جای تهران کاشته شود؛ به طوری که که بعد از آن تهران به چنارستان مشهور شد.


تهران قدیم



در دوران زندیه‌ نیز تهران مورد توجه خاص کریم خان زند قرار گرفت و او چندین بار از این مکان خوش آب و هوا بازدید کرد و دستور آبادانی آن را صادر کرد.
پس از او آغامحمدخان قاجار که به قدرت رسید تهران را به عنوان پایتخت جدید حکومت انتخاب کرد. اما تهران تا پایان حکومت فتحعلی شاه، چندان گسترش پیدا نکرد و معدود ساختمان‌ها و محلاتی مانند کاخ صاحبقرانیه، محله‌های دروازه شمیران و نگارستان به مجموعه شهری آن اضافه شد.
تا زمانیکه ناصرالدین شاه مرزهای آبادانی در تهران را فراتر از جایی که از شاه طهماسب و نادرشاه به یادگار گذاشته بودند برد. بناهای شهری فراوانی را در آن تاسیس و مقدمات مدرن شدن آن را مهیا کرد. وجود افرادی مانند امیرکبیر و همچنین سفرهای متعدد شاه به خارج باعث شد تا تهران نیز حال و‌هوای شهرهای مهم دنیا را به خود بگیرد، صاحب مدرسه دارالفنون و شفاخانه دولتی شود و خیابان‌های مدرنی مانند لاله زار و ناصریه در آن ساخته شود. قدیمی‌ترین ساختمان بلندمرتبه تهران، شمس العماره نیز در همین زمان ساخته شد.


عملیات توسعه تهران در زمان سلطنت پهلوی اول با سرعت بیشتری انجام شد. رضاخان دستور داد تا دروازه‌های قدیمی شهر را تخریب کنند و از اینجا به بعد تهران از هر جهت گسترش پیدا کرد. مهم‌ترین ساختمانی که در این زمان در این شهر ساخته شد، دانشگاه تهران و مهمترین و طولانی ترین خیابان نیز خیابان ولیعصر بود. در این زمان کم کم راه مهاجرت به سوی تهران باز و این شهر میزبان مهاجرانی از بسیاری نقاط ایران و دنیا شد.
رشد و توسعه برای تهران در دوره محمدرضا شاه سرعت بسیاری داشت و هر روز پایتخت ایران شاهد سازه، محله، خیابان و افرادی تازه بود. به این صورت طهران قدیم جای خود را به تهران کنونی داد.

روز ملی تهران



روز ملی تهران



تا سال ۱۳۹۵ روزی برای شهر تهران در تقویم ثبت نشده بود تا اینکه در چهارمین دوره مجلس شورای اسلامی تصمیم گرفته شد تا به دلیل نقش مهمی که تهران در ادوار مختلف تاریخی داشته است و همچنین در حال حاضر به عنوان پایتخت ایران شناخته می شود، روزی برای تهران در تقویم رسمی کشور ثبت شود.پس از این تصمیم ۱۴ مهر به‌عنوان روز تهران پیشنهاد شد. با تایید این طرح در تیرماه همان سال روز 14 مهر به عنوان روز ملی تهران در تقویم ثبت شد. در این روز مراسمات متعددی در پایتخت انجام می شود از تهرانگردی تا برگزاری موسیقی. همچنین در این روز بازدید از برخی از آثار تاریخی تهران مانند موزه ها رایگان است.